МАКСИМ БАГДАНОВІЧ - ПРАЗАІК, КРЫТЫК, ПУБЛIЦЫСТ

Але апошняе не аддаецца,

апошняе ўжо не належыць людзям... Сыплецца шоргат -

сыплюцца жмені зямлі, якая - ты верыў -

лечыць нават ад смерці,

натвае збалелыя грудзі: ты чуў гэты шоргат?.. -

І высяваюцца дбайна рукамі асмяглымі

апошнія калівы васілька,

і апошнія калівы жыта глыбей берагуцца-

ддя Беларусі,

для вечнай тваёй Беларусі, Максім Багдановіч [5, с. 28].

Цалкам адэкватная зместу паэмы яе паэтыка, праз якую і ствараецщ атмасфера ўсхваляванасці, напружанага душэўна-духоўнага пошуку аўтара і яго лірычнага героя. Страфічны падзел ва ўсіх пяці частках паэмц адсутнічае, даўжыня радка адвольная, рытмічны дыяпазон велья разнастайны. У выніку адбываецца празаізацыя верша, ён набываеі характар размоўна-дыялагічны, фрагментарны, надзвычай экспрэсіўны, Уражанне суцэльнай дысгармоніі, не як мастацкага, а як быційна-існапі дысанансу, эфект натуральнасці ўзнаўлення перажыванняў у вялікай ступені абумоўлены спецыфічнай, суадноснай з задумай і сэнсам паэмы* сінтаксічнай арганізацыяй. Радкі-думкі ў большасці сваёй незавершаныіЗ быццам прамоўлены ў чаканні завяршэння, дадумвання нябачнын суразмоўцам; у невялікім па аб'ёме - на чатыры з паловай старонкі-творы больш за сорак разоў ужыта шматкроп'е, дзесятак разоў - пытальнік (часам у спалучэнні са шматкроп'ем або клічнікам). Праз поліфанічну» семантыку вобразаў і матываў, праз тэктанічныя зломы ў структуры паэмы дасягаецца яшчэ і філасофская маштабнасць, у адзінай масташв* плоскасці зведзены розначасовыя пласты - біблейска-міфалагічна» старажытнасць, мінуўшчына «Апокрыфа» і мінуўшчына пачатку XX йі прабеглыя пасля смерці Багдановіча дзесяцігоддзі, час стварэння «Паэі*1 вяхі», а праз чытацкае ўспрыманне - наш час, пачатак XXI ст., і, нарэШ* час будучы.

Праз усю паэму праходзіць зварот да «цябе» - «ты», «табок* «твой»... Зразумела, перадусім гэта зварот да Багдановіча, які, паводле3? «Жыта і васілёк», «і надалей застаецца вяхою і арыенцірам у беларУ^ пошуках Айчыны, у вяртанні Айчыны і вяртанні ў Айчыну. 3 апокрыф"' у канон» (вылучана намі. - Е. Л.) [4, с. 12]. Але ж невыпадкова «ты» час » часу пераходзіць у «вы». М. Стральцоў заўважьгў: «Сіла Багдановічз * паэта і мысліцеля ў тым, што ён заўсёды засцерагаецца адназначН^ рашэнняў, што прадмет, з'яву разглядае ён усебакова, у дыялектыч1' узаемаабумоўленасці і супярэчнасці» [8, с. 323-324]. Выснова гэтая цаШ справядлівая і ў дачыненні да аўтара «Паэмы вяхі»; голас яго лірыЧІ,Н

безумоўна, звернуты і да свайго краю, і да кожнага суайчынніка. г«РоЯ' дзеш вечна шукаць свой народ / і будзеш знаходзіць...» [5, с. 29],

[4, с 12].

СПІС Л1ТАРАТУРЫ

1   Багдановіч, М. Поўны збор твораў: у 3 т. / М. Багдановіч. - Мінск, 1991. -1 • Вершы, паэмы, пераклады, наследаванні, чарнавыя накіды.

2   Пяеонава, Е. Прынцып «адпаведнасцяў» У эстэтычнай праграме Максіма дановіча / Е. Лявонава // Зборнік дакладаў: матэрыялы Міжнар. навук.-практ.

нф «Я не самотны, я кнігу маю...», Мінск, 2003. - Мінск, 2004. Ка 3. Мишин, Г. Лилия на болоте / Г. Митин // Русский курьер. - 1992. - № 8. -

С 28

4. Разанаў, А. Жыта і васілёк: слова пра Максіма Багдановіча / А. Разанаў //
ЛіМ. - 1997. - 17 студз. - С. 12.

5.  Разанаў, А. Каардынаты быцця / А. Разанаў. - Мінск, 1976.

6.  Разанаў, А. Паляванне ў райскай даліне / А. Разанаў. - Мінск, 1995.

7.  Разанаў, А. Танец з вужакамі: выбранае / А. Разанаў. - Мінск, 1999.

8. Страл'ьцоў, М. Выбранае: проза, паэзія, эсэ / М. Стральцоў. - Мінск,
1987.

 


1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 [38]