МАКСИМ БАГДАНОВІЧ - ПРАЗАІК, КРЫТЫК, ПУБЛIЦЫСТ

Па сутнасці, Лермантаў «падтрымліваў» Багдановіча ў стварэнні ў беларускай літаратуры лірычнага героя з суб'ектьгўнымі перажываннямі, з індывідуальнымі рысамі ў той час, калі яе першапраходцы Ф. Багушэвіч, Я. Купала, Я. Колас звычайна выступалі ў сваіх вершах ад імя мужыка. Багдановіч не толькі прывіваў беларускай лірыцы неаходнасць пранікнення ў «дыялектыку душы», але ў адрозненне ад папярэднікаў прывёў у беларускую паэзію чалавека з гарадскога асяроддзя і знайшоў адпаведныя формы для адлюстравання яго інтэлекту. Ён легітымізаваў У беларускай паэзіі, не без лермантаўскага ўплыву, жанр лірычнага роздуму-

СПІС ЛІТАРАТУРЫ

1.  Лермонтов, М. Ю. Собр. соч.: в 4 т. / М. Ю. Лермонтов. - М.; Л., 1961— 1962.

2.  Багдановіч, М. Поўны збор твораў: у 3 т. / М. Багдановіч. - Мінск, 1991— 1995.

3.  Герцен, А. И. Русская литература: Михаил Лермонтов / А. И. Герцен » М. Ю. Лермонтов в воспоминаниях современников / А. И. Герцен. - М, 1989. -С. 135.

Лявонава(г.Мінск) ПОКРЫФ» М- БАГДАНОВІЧА Ў МАСТАЦКАЙ РЭЦЭПЦЫІ ААРАЗАНАВА («ПАЭМА ВЯХІ»)

Наўрад Ц' памылюся, мяркуючы, што як сама Біблія, так і заснаваныя біблейскім матэрыяле творы найпільнейшую ўвагу прыцягваюць у На іісныя, каламутна-віхурныя перыяды гісторыі. Нанава расчытаныя, ны падтрымліваюць чалавека ў яго экзістэнцыяльнай празе ўстойлівасці, спрыяюиь адшуканню ім грунту пад нагамі, не дазваляюць зняверыцца пасярод эсхаталагічных прадчуванняў і глабальных бедстваў. А ці ж не такім перыядам ёсць памежжа стагоддзяў і тысячагоддзяў, на якім жывем Иц час, амаль люстраным чынам звернуты да памежжа папярэдняга? Бадай, і творчасць Максіма Багдановіча надзвычай актуалізавалася сёння не ў апошнюю чаргу з-за яе прасякнутасці біблейскімі матывамі, знітаванасцю з хрысціянствам як духоўным апірышчам для асобы. Расійскі літаратуразнаўца Г. Міцін слушна пісаў: «Поэзия всегда - песнь о земле и небе,  разрушение  этой   связки   (в   любую   сторону)   оборачивается антипоэзией, но такое случается даже у гениальных поэтов. Во времена Серебряного века русской поэзии «небо» заявило о себе с новой силой и в философии, и в прозе, но это вызвало в поэзии яростную ответную реакцию   -   явились   демонстративно-земные,    внерелигиозные    и богоборческие поэты. Даже высоко духовные певцы с каким-то сладким ужасом бросались в пропасть бездуховности. Может быть, только один Максим Богданович... сумел сохранить нерушимую связь между землей и небом, писал о земной любви, за которую не стыдно перед Господом. Его по-лермонтовски короткий путь... поражает редкостной эстетической восприимчивостью и духовной независимостью. А ведь его учитель, олестящий Валерий Брюсов, прошел свой путь без Христа и без креста...» [3,с.28].

Гарантам жа духоўнасці і яе захавальнікам М. Багдановіч бачыў мастацтва, найважнейшым, неад'емным складнікам якога лічьгў Красу, пра што сведчаць шматлікія творы паэта, і найперш - славуты «Апокрыф» ( у'3). Праблематыку і паэтыку «Апокрыфа» не аднойчы разглядалі і вУчоныя, і пісьменнікі, - хто павярхоўна, хто больш грунтоўна. Пры гэтым Досвед папярэдніх даследчыкаў цалкам лагічна трапляў у поле зроку тУпнікаў,   апынаючыся,   нароўні   з   першакрыніцай,   аб'ектам   іх «3 УЧЭННЯ- Паказальны прыклад у гэтым сэнсе - аповесць М. Стрельцова адка   Багдановіча»   са   шматлікімі   адсылкамі   (то   згодамі,   то Рэчаннямі) да кнігі А. Лойкі. Вь     е зусім такім, але падобным шляхам хацелася б пайсці і мне, А-лес Ы^Шы 3 шэрагу інтэрпрэтацый «Апокрыфа» вопыт, прыналежны 10 Разанаву. Вопыт гэты для мяне аднолькава прывабны і глыбінёй пранікнення ў мастацкі свет Багдановіча, і ўласнай захопленасцю, нава апантанасцю А. Разанава «з'явай красы і з'явай Беларусі», праблемай j, зродненасці ў Багдановічавай паэзіі.

Заўважу, што перазовы з вялікім папярэднікам, з яго найважнейшы тэмамі, у тым ліку тэмай мастацтва і яго прызначэння, даюць аб сабе зна у многіх творах А. Разанава, як, да прыкладу, у вершах «Шчасце» (1967):

Твой недаступны лес, музыка, пасуе велічы тваёй.

Як неадкладную пазыку, як у глыбіні з галавой, да ачмурэласці, да стомы аддаць усё, усё аддаць... [7, с. 26].

або «Паганіні» (1968):

 

...Нашчадкі бога Апалона-паэт, музыка і мастак,

о як вы прагнулі палону, каб гулка крочыць па мастах, каб расхінаць, нібы адзенне, стагоддзі, далі,

галасы... [7, с. 28].

Некаторыя ж творы, у прыватнасці зномы з кнігі «Паляванне ў райскай даліне» (1995), месцяць непасрэдны роздум паэта над эстэтычным крэда Багдановіча:

«Два полюсы творчасці: натхненне і засяроджанне, выйсце па-за сябе і ўвыйсце ў сябе, экстатычны і медытатыўны, ультрагукавы і інфрагукавы.

Да першага полюса схіляліся Цётка і Купала, да другога - Багдановіч і Колас» [6, с. 210].

Два ж творы А. Разанава ўяўляюць сабой адмысловыя прысвячэнШ М. Багдановічу і, адначасова, інтэрпрэтацыі яго «Апокрыфа» - «Паэмз вяхі» (1976) і эсэ «Жыта і васілёк: слова пра Максіма Багдановіча» (1997)-

На першай з дзвюх інтэрпрэтацый, уласна мастацкай, я і спынюся.


1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 [35] 36 37 38