Маладому вераб’ю блага

Над клумбай пачала пырхаць мятлушка, залаціста-рудая, з чорнымі закрайкамі крылаў. Было так ціха, што чутпо было шалясценне гэтых крыл. Свяціла сонца, і ад яго сухога бляску як бы нейкі цень ляжаў на зямлі...

Багдановіч расплюшчыў вочы. Ціха. Гарзла лямпа. Фіялетавым змрокам набрыпяла акно. Ён павярнуў галаву і паглядзеў у кут. Сагнутага ценю таго чалавека там ужо не было.

Так праходзілі ночы. Наставалі дні. У Ялце была вясна.

Ён пачаў часцей выходзіць на вуліцу. Гадзінамі ён мог сядзець, знерухомеўшы, і грэцца на сонцы. Хада стамляла яго. Забівала дыхание. Тады горача, неўтаймавана стукала ў скроні. Калі праходзіла тэта, казытліва і суха па-чынаў гарэць лоб, і балела чамусьці над брывом. «Так, жыццё,— думаў ён.— Што ж рабіць? Можа, наибольшая мудрасць для безнадзейна хворага — прымірыцца з ім. Спакойна глядзець, думаць і адчуваць. Што павінен ён зразумець, калі надыдзе апошняя яго хвіліна?»

Думкі зноў былі пра вершы.

У Мінску ён перачытаў «Вянок». Тады думалася так: недахватаў розных гібель, бо кніжка, што ні кажы, мала-дая, пісалася ў 17—20 год. Але ж... Але ж ёсць у ёй і твор-часць, і натхненне, і сур'ёзная праца. Частку вергпаў ён выкасаваў, другія пры выпадку трэба было б абгладзіць.

Тут, у Ялце, абгладжваліся вершы цяжка. «I не трэба,— падумаў ён.— Гэта ўсё праз хваробу. Праз хвараблі-вы стан душы. Проста выкасаваць — і ўсё». I здзівіўся палёгцы, што прыйшла з гэтай думкай. Здагадаўся: днём ён яшчэ болын, чым ноччу, баяўся таго чалавека — Саль-еры.

Як бы там ні было, у яго ўсё ж ёсць кніжка. I ёсць яшчэ вершы беларускага складу. Можа, на гэтым яго зразумеюць і апраўдаюць нашчадкі. I даруюць тое, чаго не паспеў зрабіць. Зробяць іншыя, зробіць Купала. Бессум-ненна, у таго вялікая будучыня. Такая здольна-сць да аб-наўлення, да пашырэння абсягу тэм і думак. I якія рытмы, якая лексіка, якое пачуццё мовы!

Што сказаць, ён зайздросціў Купалу і не баяўся пры-знацца сабе ў гэтым. Яго ж, Багдановіча, песенька была спета.

На вуліцы, здаралася, ён, прыпыніўшыся, разглядваў сябе ў шкле вітрын. Божа, так схуднець! I здзіўляла яшчэ другое: так стаў надобны на бацьку! Раней ён заўсёды думаў, што надобны на маці. А цяпер, як у бацькі, выпу-кліліся надброўі і гэтаксама панурыліся вусы. I прабіўся ў вачах сухі, насцярожлівы бляск.

I гэта было яшчэ адным, што мірыла яго цяпер з баць-кам.

Пісаць яму пакуль, праўда, не хацеў. Ведае ж, што сын у Ялце. Колькі разоў пісаў яму? Здаецца, два. Ну і даволі. Але неўзабаве ён стаў пачуваць сябе надта блага. Колькі дзён запар не выходзіў з дому. Гаспадыня пры-вяла бальнічную сястру. Сястра была пры ім толькі ўдзень. Начамі, страшэнна стамляючыся, ён пісаў бацьку пісьмо. Пісаў так: «Дзень добры, стары верабей. Маладому ве-раб'ю блага... Макротаў у мяне шмат, тэмпературы высо-кія, два разы ішла кроў, другі раз адпляваў я яе дзён за дзесяць, але з гэтага часу з ложка ўжо не ўстаю — аслабеў да рэшты. Скора пачнецца гарачыня, трэба будзе ехаць з Ялты, а як у такім стане паедзеш?..»


1 2 3 [4] 5